MÎM KÛT HI KAN PI PUTE HMAN DAN ZULZUIIN I HMANG ANG U.

MÎM KÛT HI KAN PI PUTE HMAN DAN ZULZUIIN I HMANG ANG U.

Mîm Kût hi Ni 29, Sept, 2023 Zirtawp ni khân Mizoram Sawrkhar hmalâkna hnuaiah Vâna pa hall-ah a vawi khatna atân hman a ni a. A lawmawm hle.

Kan pi pute'n an lo hman dân zulzuiin lawm man ṭha tawk tak siamin Lusunte hnemna hla hmang hian KTP emaw, YMA emaw, MUP Branch hrang hrangte in elna  zawngin kalpui ila he  kût nihphung nên pawh hian ava inhmeh dâwn teh lûl êm!!!

Mîm Kût lo chhuah dân chu sawi lo in, an lo hman dân leh a behbawm pawimawhna hi han sawi ila.

Mîm Kut an hman dân:
Mîm Kût hi Thla zîng, (Thla serh August)-ah leh Thi ṭin Thla (September ) ah te an lo hmang ṭhin.

Savunga lunglêng chuan Thi ṭin hun hmangin an pualin kut, Mîm kût  (September thlaah) a hmang a, khaw dangte pawhin chuta ṭang chuan hmang vein Mîm Kût chu hman alo ni ta a.

Lal pakhat Rolura chu a nupui a thi a, nupui dang a nei duh chuan Thla zîng thla (August) ah chuan Mîm Kût chu a hmang ta mai a, khaw dangte pawhin an hman ve takah chuan Thla zîng thla, Thla serh-ah hian hmang an lo awm ve ta bawk a ni. Hei vang hi a ni mai thei, Thla zîng Thla hi "Thi ṭin" thla tia sawi alo nih tak ni.

Thla zîng thla chu "Rolura Mîm Kût" tih a niin, Thi ṭin Thla (September thla) chu "Savunga Mîm Kût" tih a ni a.

Mîm kûtah chuan mitthi zawng zawngte chuan an chhûngte chu an tlawh vek turah ngaiin, ei turte pawh an rawn lam turah an ngai a; chuvangin, Mîm kût hma niah chuan an thlai thar ṭha ṭhate chu lo la khãwmin an lo zawng khawm ṭhin a, chu chu "Mithi chaw zawn ni" an ti a. Tin, chhûngtinin chhang an dêng a, Mitthi tân chuan a kawpkimin fun rukin te tak tê têin an fun a; damlaite tân chuan a kawpkim lovin an fun bawk ṭhin a. Mîm kût an hman ni a Mîm Zu in tur Vaimim chu bilhin Mîm zu an lo buatsaih lawk vek bawk ṭhin.

 Tin, miṭhenkhat chuan Mîm panngai bilhin Mîm Zû inte pawh an awm bawk a, Mîm Zû hi Vaimîm Zû aiin a thlum tui zâwk an ti nghe nghe a. A ni a lo thlen chuan an thlai thar ṭha ṭha leh an chhang den mitthi puala an funte chu Pa thlang lam Tuiûm hmun bulah emaw, Kawmchár lam emaw ah chuan an chhiah a. Mîm Zû chu in in Khûang bengin Seki an khawng ria, a khat tawkin Darkhuang an tum tuvu vuah vuah a Lunglêng takin an zaiho dual dual ṭhin. 

"Bûngpui a ṭang a bal, a zik thim reng e,
Milai kan ṭang bal e, lâikhum a ṭhing reng e,
 Lurhpui a sâng khi e, Vân hnuaiin an hril e,
A chhipah chuang ila, fâm ka ngaih khua lang maw?" titein an in awi ṭap zawih zawih ṭhin a ni.

He hunah hian an chhûngte ngaia an ṭah an ṭah ṭhin avângin "Ṭahna kût" an lo ti hial bawk ṭhin.

 Mîm kûtin Mizo pi pute nuna awmzia a neih dân:

Mim kût hi Mizo pi pute thlarau kalkawng sawi a hmaih theih miah lohte zînga mi a ni bawk a, Mizo pi pute khân kum khatah kût chi thum: Chapchar kût, Pawl kût leh Mim kûtte an nei a. He'ng kût zîngah hian atê ber leh nepber nia an sawi ṭhin chu Mîm kût hi a ni a; mahse, thlarau nêna inzawmna nei, an Sakhaw Kût a nih tlat avangin an nunah awmzia neiin nghawng a nei tlat a, chu chu nupa inkâr in boral san chungchângah a ni a, hmeichhia emaw, mipa emaw alo boral a Mîm Kût an hman a Thi ṭin an neih hma chuan nupui pasal dang neih a thiang lo va, kum khat emaw tal chu a nupui pasal zahawmna leh hlutna kha a vawng nung ngei tur ah an ngai a, Chutiang hun an hman hma a nupui pasal neite chu uire/sazu mei dawh ah an ngai a ni. Chuvangin Mîm Kût hian an nunah khân awmze thùk tak a lo nei a ni.

Thiṭinin Mizo pi pute nuna awmzia a neih dân: 

Mîm Kût leh Thiṭin hi thil inzawm tlat a ni a, Thi ṭin tih awmzia chu Mitthi Thlarau nêna inṭhenna/inthlahna niin chumi puala Kût an hman hming chu Mîm Kût tih a ni. Mi an thihin an tharau chu thlathum chhûng In leh a vêlahte la chêng leh awmin an ring a. Hetih chhûng hian thlaraute chuan an dam laia an ngainat leh duh zawngte chu rawn lam ṭhin turah an ngai a; chuvangin, an damlaia an thil ngainat zâwng leh duh zâwngte chu lakhawmin an ei tûrin an chhiah ṭhin. Thlathum a tlin hnuah chuan Ârte talha zute in in an Inthian ṭhin a, Mitthite chu Mitthi khaw lama kal tawh tûrin an ṭin ta a ni. 

Mitthi chaw pêkin Mizote nuna awmzia a neih dân:

Thlathum chhûng mitthi chaw pêk hian Mizo pi pute nunah awmze thûk tak a nei a, hmeichhiain a pasal a sûnin a thlarau chu thlathum chhûng chawpêk a ngai a, a nupui chu chaw petu tûr a ngaih a nih avangin pasal dang nei thei tûra inkaihchhuah thian hun pawh thlathum hnuah a ni. 

Hmeichhia pasal sûn, thlathum a tlin hmaa inkaichhuak a pasal nei chu uire a ngaih an nih tho avangin thlathum a tlin hnuah an inthian ṭhin. Inthian tih awmzia chu, mitthi thlarau an 
hnêna a awm hun chhûng, thlathum a tlin chuan an inthlah a, an inṭhen ta a, hei hi "Inthian" an lo tiin, "Thlanpaih" an lo ti bawk ṭhin.

Inthian, a modified form 'Inthen' hian pawimawhna an nunah khân a nei bawk a, an inthen loh chuan inthawina lam thil rêng rêng kha an hmang ve thei lo a ni.

Comments

Popular posts from this blog

KA HMANGAIH CHE A SIN..!

MIZO PI PUTE THLARAU KALKAWNG.